SAD i Saudijska Arabija postigli sporazum o civilnoj nuklearnoj saradnji

Sporazum predviđa mogućnost obogaćivanja uranijuma u Saudijskoj Arabiji i otvara nove poslovne prilike za američku nuklearnu industriju.

Administracija predsednika Donalda Trampa objaviće bilateralni sporazum o civilnoj nuklearnoj saradnji sa Saudijskom Arabijom, poznat kao „Sporazum 123“. Dokument, pored otvaranja poslova vrednih više milijardi dolara za američku nuklearnu industriju, predviđa mogućnost da Saudijska Arabija na svojoj teritoriji obogaćuje uranijum i prerađuje plutonijum.

Ovakav sporazum predstavlja zaokret u američkoj politici neproliferacije u odnosu na model primenjen 2009. godine sa Ujedinjenim Arapskim Emiratima. Dok su se UAE obavezali da neće obogaćivati uranijum i prihvatili dodatne inspekcije Međunarodne agencije za atomsku energiju (IAEA), novi sporazum sa Saudijskom Arabijom predviđa drugačiji pristup.

Za proizvodnju nuklearnog goriva u civilne svrhe uranijum se obogaćuje na nivo od približno 4 do 5 procenata, dok je za proizvodnju nuklearnog oružja potrebno obogaćenje od oko 90 procenata.

Glavni komercijalni korisnik sporazuma trebalo bi da bude američka kompanija Westinghouse, čije bi reaktorske tehnologije činile osnovu budućeg saudijskog civilnog nuklearnog programa. Sporazum je deo nastojanja Vašingtona da dodatno ojača saradnju sa Rijadom.

Prema navodima američkih medija, nova administracija nije povezala nuklearnu saradnju sa uslovom normalizacije odnosa Saudijske Arabije i Izraela, što predstavlja razliku u odnosu na pristup prethodne administracije.

Sporazum je izazvao reakcije u delu američkog Kongresa i u Izraelu. Pojedini kongresmeni zatražili su uvid u prateću dokumentaciju pre eventualnog razmatranja sporazuma.

Prema pisanju medija, odustajanje od pojedinih ranijih uslova u vezi sa kontrolom nuklearnog gorivnog ciklusa i primenom dodatnih protokola IAEA otvorilo je raspravu o budućnosti međunarodnog režima neproliferacije i mogućim posledicama po razvoj civilnih nuklearnih programa na Bliskom istoku.

Izvor: Nuklearna Perspektiva